Kızak yağı, takım tezgahlarında tabla, araba ve kolon gibi hareketli elemanların üzerinde kaydığı kızak yüzeylerini yağlamak için geliştirilmiş özel bir madeni yağdır. Sıradan bir yağın aksine kızak yağı, düşük hızlarda bile pürüzsüz hareket sağlamalı, dikey yüzeylerde tutunabilmeli ve tezgahtaki soğutma sıvısıyla sorunsuz bir arada bulunabilmelidir. Konya'daki talaşlı imalat atölyelerine ve fabrikalara hizmet veren MAG Kimya, kızak yağı tedarikinde tezgahınıza ve kullandığınız soğutma sıvısına uygun seçimi birlikte yapmanız için teknik danışmanlık desteği sunar.
Bu sayfada kızak yağının görevlerini, DIN 51502'deki CGLP tanımını, yapışma-kayma (stick-slip) sorununu, ISO VG 68 ve 220 seçimini ve soğutma sıvısıyla uyum konusunu ele alıyoruz.
Kızak Yağı Nedir ve Neden Özel Bir Yağ Gerekir?
CNC torna, işleme merkezi, taşlama ve freze tezgahlarında eksen hareketleri, kızak adı verilen hassas yüzeyler üzerinde gerçekleşir. Bu yüzeylerde yük yüksek, hız ise çoğu zaman düşüktür ve hareket sık sık durup yeniden başlar. Böyle bir çalışma koşulunda yağ filmi kolayca incelir ve metal yüzeyler sınır yağlama bölgesine girer.
Kızak yağından beklenen başlıca özellikler şunlardır:
- Yapışma-kayma önleme: Düşük hızlarda sarsıntısız, sürekli bir hareket sağlamak.
- Yüzeye tutunma: Dikey ve eğik kızaklarda akıp gitmeden yüzeyde kalabilmek.
- Aşınma ve yük taşıma: Yüksek yük altında metal-metal temasını sınırlamak.
- Korozyon koruması: Soğutma sıvısı ve nemle temas eden yüzeyleri pastan korumak.
- Soğutma sıvısından ayrışabilme: Tezgah haznesine karıştığında soğutma sıvısını bozmadan ayrılabilmek.
Bu nedenle kızak yüzeylerinde genel amaçlı bir dişli ya da hidrolik yağ kullanmak, tezgah üreticisi aksini belirtmedikçe önerilmez. Bazı tezgahlarda hidrolik ve kızak yağlaması için tek bir yağ öngörülse de bu, üreticinin açık onayına bağlı bir tercihtir.
DIN 51502 CGLP Kızak Yağı Sınıfı
Kızak yağları Alman DIN 51502 standardındaki harf koduyla CGLP olarak anılır. Bu kod, yağın hangi özellikleri taşıması gerektiğini kısaca anlatır. Uluslararası ISO 6743 sınıflandırmasında kızak yağları G grubunda yer alır.
| Harf | Anlamı | Sahada karşılığı |
|---|---|---|
| C | Sirkülasyon (dolaşım) yağlama yağı | Merkezi yağlama sistemlerinde dolaşıma uygun temel yapı |
| G | Kızak yağı; yapışma-kayma önleyici ve tutunma özelliği | Düşük hızda sarsıntısız hareket, dikey yüzeyde kalıcılık |
| L | Korozyon ve yaşlanma direncini artıran katıklar | Nemli ortamda pas oluşumunun geciktirilmesi |
| P | Sürtünme ve aşınmayı azaltan katıklar | Yüksek yük altında yüzeylerin korunması |
Tezgah kataloglarında kızak yağı genellikle "CGLP 68" veya "CGLP 220" gibi viskozite sınıfıyla birlikte yazılır. Bu ifade, hem performans seviyesini hem de ISO VG sınıfını tek seferde tanımlar ve tedarik sırasında en güvenilir referanstır.
Yapışma-Kayma (Stick-Slip) Sorunu ve Hassas İşleme Etkisi
Yapışma-kayma, iki yüzey arasındaki statik sürtünmenin dinamik sürtünmeden belirgin şekilde yüksek olduğu durumlarda ortaya çıkar. Eksen harekete başlarken önce "takılır", ardından aniden kayar; bu döngü düşük hızlarda tekrar ederek titreşimli ve kesik kesik bir hareket üretir.
Bu sorunun sahadaki sonuçları doğrudan kaliteye yansır:
- Konumlama hassasiyetinde sapmalar ve ölçü tutarsızlıkları
- İşlenen yüzeyde dalgalanma veya titreşim izleri
- Servo motorlarda ve sürücülerde gereksiz yük
- Kızak yüzeylerinde ve kaplamalarda hızlanan aşınma
İyi bir CGLP kızak yağı, içerdiği sürtünme düzenleyici ve tutunma katıklarıyla statik ve dinamik sürtünme arasındaki farkı azaltır. Böylece eksen, çok yavaş ilerleme hızlarında bile akıcı biçimde hareket eder. Kızak yüzeyi plastik esaslı bir kaplamayla kaplıysa yağın bu malzemeyle uyumu da ayrıca değerlendirilmelidir.
ISO VG 68 ve ISO VG 220 Kızak Yağı Seçimi
Kızak yağlarında en yaygın viskozite sınıfları ISO VG 68 ve ISO VG 220'dir. Sınıf numarası yağın 40 °C'deki kinematik viskozitesinin orta değerini mm²/s cinsinden gösterir. Seçim, kızağın konumuna, yüküne ve tezgahın yağlama sistemine göre yapılır.
ISO VG 68 kızak yağı
Yatay kızaklarda, orta yüklerde ve merkezi yağlama pompasıyla dağıtılan sistemlerde en sık tercih edilen sınıftır. Daha akışkan olduğu için ince yağlama kanallarına ve dozaj elemanlarına kolayca ulaşır.
ISO VG 220 kızak yağı
Dikey ve eğik kızaklarda, ağır yüklü büyük tezgahlarda tercih edilir. Daha kalın yapısı sayesinde yüzeyde daha uzun süre kalır ve yük altında film kalınlığını korur. Ancak merkezi yağlama sistemi bu viskoziteye uygun değilse dağıtım sorunları yaşanabilir.
Bazı tezgahlarda farklı viskozite sınıfları da öngörülebilir. Her durumda belirleyici olan, tezgah üreticisinin kullanım kılavuzundaki yağlama tablosudur. Aynı atölyede farklı tezgahlar için farklı sınıflar kullanılıyorsa etiketleme ve dolum ekipmanlarının ayrılması karışma riskini azaltır.
Kızak Yağı ve Soğutma Sıvısı Uyumu
Kızak yağı, kaçınılmaz olarak tezgahın soğutma sıvısı haznesine ulaşır. Talaşla, yıkama suyuyla veya doğrudan akarak hazneye geçen bu yağa yabancı yağ (tramp oil) denir. Yabancı yağın soğutma sıvısıyla nasıl davrandığı, hem sıvının ömrünü hem de atölyenin hijyenini doğrudan etkiler.
Yabancı yağ birikimi kontrol edilmezse şu sorunlar görülebilir:
- Sıvı yüzeyinde yağ tabakası oluşması ve havasız kalan bölgelerde bakteri üremesi
- Kötü koku, renk değişimi ve emülsiyon kararlılığının bozulması
- Soğutma ve yağlama performansında düşüş, takım ömründe kısalma
- Daha sık tank boşaltma ve artan atık maliyeti
Ayrışan ve emülsiyonlaşan kızak yağları
Kızak yağları soğutma sıvısıyla temasta genel olarak iki farklı davranış gösterecek şekilde formüle edilir. Ayrışan (demülgatör) tipler, hazneye düştüğünde soğutma sıvısından hızla ayrılarak yüzeye çıkar; böylece yağ sıyırıcı veya separatörle kolayca alınabilir. Emülsiyonlaşan tipler ise soğutma sıvısına karışarak dağılacak şekilde tasarlanır. Hangi yaklaşımın uygun olduğu, kullandığınız soğutma sıvısının tipine ve tank bakım alışkanlıklarınıza bağlıdır.
Bu nedenle kızak yağı seçimi, soğutma sıvısı seçiminden bağımsız yapılmamalıdır. MAG Kimya'nın tedarik ettiği Hakuform ve Hakufluid metal işleme sıvıları kullanılan tezgahlarda da kızak yağının bu sıvıyla birlikte değerlendirilmesini öneriyoruz. Halk arasında bor yağı olarak bilinen su ile karışan sıvılarda yabancı yağ kontrolü, sıvı ömrünü uzatmanın en etkili yollarından biridir.
Kızak Yağlamada Doğru Uygulama ve Bakım
Doğru yağı seçmek kadar onu doğru miktarda ve doğru aralıkla uygulamak da önemlidir. Fazla yağlama, soğutma sıvısına geçen yabancı yağ miktarını artırır; yetersiz yağlama ise kızak aşınmasını ve yapışma-kaymayı hızlandırır.
- Merkezi yağlama ayarı: Pompa çevrim aralığını ve dozaj miktarını tezgah üreticisinin önerisine göre kontrol edin.
- Depo seviyesi: Kızak yağı deposunun boşalması, fark edilmeden kuru çalışmaya yol açabilir; seviye kontrolünü günlük rutine ekleyin.
- Doğru yağ, doğru depo: Kızak yağı deposuna hidrolik yağ, hidrolik tanka kızak yağı konmasını önlemek için kapakları ve kapları renk veya etiketle ayırın.
- Yüzey temizliği: Kızak sileceklerini ve körükleri düzenli kontrol edin; talaş ve kir, yağ filmini bozarak aşınmayı hızlandırır.
- Yabancı yağ takibi: Soğutma sıvısı haznesindeki yağ tabakasını düzenli olarak alın ve artış varsa yağlama ayarını gözden geçirin.
MAG Kimya ile Konya'da Kızak Yağı Tedariki
MAG Kimya, Konya merkezli olarak endüstriyel kimya ve madeni yağ alanında tesislere hizmet veren bir çözüm ortağıdır. Kızak yağı konusunda önceliğimiz, tezgahınızın kataloğundaki gereksinimi ve kullandığınız soğutma sıvısını birlikte değerlendirerek size uygun tedarik seçeneklerini sunmaktır.
Teknik danışmanlık desteğimiz kapsamında tezgah yağlama tablolarının yorumlanması, CGLP viskozite sınıfının belirlenmesi, yabancı yağ sorunlarının analiz edilmesi ve atölyedeki yağ çeşitliliğinin sadeleştirilmesi konularında birlikte çalışabiliriz. Hidrolik, kızak ve diğer yağlama ihtiyaçlarınızı tek bir planda toplamak için endüstriyel madeni yağ sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Tezgah modellerinizi ve mevcut kullandığınız yağları bize iletin; kızak yağı ihtiyacınız için teklif ve teknik önerimizi hazırlayalım. Talepleriniz için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
