CNC tezgahlarda ve talaşlı imalatta kullanılan soğutma sıvısı, kesme bölgesindeki ısıyı uzaklaştıran, takım ile iş parçası arasındaki sürtünmeyi azaltan ve talaşı bölgeden taşıyan bir proses sıvısıdır. Doğru soğutma sıvısı takım ömrünü uzatır, yüzey kalitesini iyileştirir ve ölçü hassasiyetini korur. Yanlış seçilmiş ya da bakımsız bir sıvı ise pas, koku, köpük ve cilt şikayetleri gibi sorunlarla üretimi yavaşlatır. MAG Kimya, Konya'da Alman Kluthe firmasının Hakuform ve Hakufluid metal işleme sıvılarını tedarik ederek işletmelere ürün seçimi ve tank yönetimi konusunda destek verir.
Atölyelerde suyla karışan soğutma sıvıları çoğu zaman "bor yağı" olarak da anılır. Bu adla ilgili ayrıntılar, borlu ve borsuz ürün farkı için bor yağı sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu sayfada ise soğutma sıvısı türlerine, seçim kriterlerine ve tank yönetimine odaklanıyoruz.
CNC Soğutma Sıvısı Ne İşe Yarar?
Talaş kaldırma sırasında açığa çıkan enerjinin büyük kısmı ısıya dönüşür. Bu ısı kesici kenarı yumuşatır, kaplamaları zorlar ve iş parçasında ısıl genleşmeye bağlı ölçü sapmalarına neden olur. Soğutma sıvısı bu ısıyı taşıyarak takımın ve parçanın kontrollü bir sıcaklıkta kalmasını sağlar.
Soğutmanın yanında sıvının yağlama etkisi de önemlidir. Yağlama, talaşın takım yüzeyine kaynamasını ve yığıntı kenar oluşumunu azaltır. Bunlara ek olarak sıvı, talaşı kesme bölgesinden uzaklaştırır, tezgah içini temiz tutar ve işlenmiş parçayı bir sonraki operasyona kadar kısa süreli korozyona karşı korur.
Soğutma Sıvısı Türleri
Metal işlemede kullanılan soğutma sıvıları temelde iki ana gruba ayrılır: su ile karışabilen sıvılar ve suya karışmayan, doğrudan kullanılan yağlar. Su ile karışabilen grup da içerdiği mineral yağ oranına göre kendi içinde üç alt tipe ayrılır.
Emülsiyon tipi soğutma sıvısı
Konsantresinde yüksek oranda mineral yağ bulunur ve suyla karıştırıldığında süt beyazı bir emülsiyon oluşturur. Yağlama kabiliyeti yüksektir; ağır talaş kaldırma, kaba tornalama ve frezeleme gibi zorlu işlemlerde tercih edilir. Yağ içeriği nedeniyle tezgah ve parçalarda hafif bir koruyucu film bırakır.
Yarı sentetik soğutma sıvısı
Daha düşük yağ oranı ve daha yüksek emülgatör içeriğine sahiptir. Karışım yarı saydam görünür ve yağ damlacıkları daha küçüktür. Soğutma ile yağlama arasında dengeli bir profil sunduğu için çok amaçlı CNC işleme merkezlerinde sıklıkla tercih edilir.
Sentetik soğutma sıvısı
Mineral yağ içermeyen ya da çok az içeren, suda tamamen çözünen bir formülasyondur. Şeffaf karışımı sayesinde operatör iş parçasını rahatça görür. Yüksek soğutma kapasitesi ve iyi temizleme özelliğiyle özellikle taşlama uygulamalarında öne çıkar.
Suya karışmayan soğutma yağları
Suyla seyreltilmeden, doğrudan tezgaha konulan saf yağlardır. Yağlama performansı en yüksek gruptur; diş açma, broşlama, derin delik delme ve hassas taşlama gibi işlemlerde kullanılır. Kluthe'nin HAKUFORM S ürünü bu grupta yer alır: atık yağdan elde edilen Hybase baz yağıyla üretilir, aromatik içermez, düşük buharlaşma ve düşük sis sunar, köpürmez ve üretici verilerine göre mineral yağ bazlı ürünlere kıyasla yüzde 75 CO2 tasarrufu sağlar.
| Tür | Görünüm | Öne çıkan özellik | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Emülsiyon | Süt beyazı | Yüksek yağlama | Ağır tornalama, frezeleme |
| Yarı sentetik | Yarı saydam | Dengeli soğutma ve yağlama | Çok amaçlı CNC işleme |
| Sentetik | Şeffaf | Yüksek soğutma, temiz görüş | Taşlama, hafif işleme |
| Suya karışmayan yağ | Yağ | En yüksek yağlama | Diş açma, broşlama, hassas taşlama |
Soğutma Sıvısı Seçim Kriterleri
Bir soğutma sıvısının başka bir atölyede iyi sonuç vermesi, sizin tezgahınızda da aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Doğru seçim için aşağıdaki kriterlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
- İşlenen malzeme: Dökme demir korozyona, alüminyum alaşımları lekelenmeye ve renk değişimine, bakır alaşımları ise kararmaya karşı hassastır. Formülasyon malzemeye uygun olmalıdır.
- Operasyon tipi: Taşlamada soğutma ve temizlik, diş açma ve broşlamada yağlama ön plandadır. Operasyon bazlı değerlendirme için kesme sıvısı sayfamıza bakabilirsiniz.
- Tezgah ve sistem yapısı: Tekil tank mı yoksa merkezi sistem mi kullandığınız, filtrasyon tipi ve yüksek basınçlı takım içi soğutma olup olmadığı köpük ve kararlılık beklentisini etkiler.
- Su kalitesi: Su sertliği emülsiyon kararlılığını ve kalıntı oluşumunu doğrudan etkiler. Şebeke suyunuzun sertliğini bilmek seçimi kolaylaştırır.
- İş sağlığı ve müşteri şartnameleri: Bor ve benzeri maddeler için mevzuat ile otomotiv müşterilerinin ürün kısıtlamaları göz önünde bulundurulmalıdır.
- Tezgah boyası ve contalarla uyum: Sıvının tezgah boyası, conta ve sızdırmazlık elemanlarıyla uyumlu olması uzun vadede bakım maliyetini düşürür.
Soğutma Sıvısı Konsantrasyonu ve Hazırlama
Su ile karışabilen soğutma sıvılarında tipik kullanım konsantrasyonu operasyona göre yaklaşık yüzde 3 ile yüzde 10 arasındadır. Kesin aralık ürünün teknik veri föyünde belirtilir. Karışım hazırlanırken konsantre her zaman suyun içine eklenmeli, tersi yapılmamalıdır.
Tanktaki konsantrasyon el tipi refraktometre ile ölçülür. Okunan değer, ürünün refraktometre faktörü ile çarpılarak gerçek konsantrasyon hesaplanır. Oransal dozaj cihazı kullanmak, eksilen sıvının tamamlanmasında sabit bir oran yakalamanın en pratik yoludur.
Uygulama şekli ve basınç
Soğutma sıvısının kesme bölgesine nasıl ulaştığı da en az ürün kadar önemlidir. Klasik taşkın soğutmada sıvı nozullarla bol miktarda gönderilir ve hem ısıyı hem talaşı taşır. Nozulların kesme bölgesine doğru yönlendirildiğinden ve tıkanmadığından düzenli olarak emin olmalısınız.
Takım içinden yüksek basınçlı soğutma kullanılan tezgahlarda ise sıvının düşük köpük eğilimi ve iyi filtrasyon uyumu öne çıkar. Basınç arttıkça sisteme hava karışma riski de artar; bu nedenle yüksek basınçlı sistemlerde ürün seçimi yapılırken köpük davranışı mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Tank hacminin sirkülasyon debisine göre yeterli olması da sıvının dinlenmesine ve havasını atmasına olanak tanır.
Soğutma Sıvısı Tank Yönetimi
Soğutma sıvısının ömrünü belirleyen en önemli etken üründen çok bakım disiplinidir. Basit ama düzenli bir kontrol planı, sıvı değişim sıklığını azaltır ve tezgah duruşlarını önler.
Düzenli izlenmesi gereken değerler
- Konsantrasyon: Refraktometreyle, belirli aralıklarla ölçülüp kayıt altına alınmalıdır.
- pH değeri: Düşüş eğilimi, bakteri faaliyetinin erken göstergesidir.
- Yabancı yağ: Hidrolik ve kızak yağı kaçakları yüzeyde toplanır; yağ sıyırıcı ile alınmalıdır.
- Görünüm ve koku: Renk değişimi, ayrışma, köpük ve kötü koku not edilmelidir.
- Talaş ve çamur seviyesi: Tank dibindeki birikinti düzenli olarak temizlenmelidir.
Yabancı yağ ve tezgah yağları ile uyum
Tezgah kızaklarından ve hidrolik sistemlerden sızan yağlar soğutma sıvısının en büyük düşmanlarından biridir. Bu yağların sıvıdan kolay ayrışması, yüzeyden alınabilmesini sağlar. Bu nedenle soğutma sıvısı seçerken kullandığınız kızak yağı ve hidrolik yağ ile etkileşimini de dikkate almanız gerekir.
Sistem temizliği ve sıvı değişimi
Sıvı değişimi gerektiğinde tankı boşaltıp yeniden doldurmak yeterli olmaz. Borularda, tank köşelerinde ve filtrelerde kalan biyolojik tabaka yeni sıvıyı kısa sürede bozar. Değişim öncesinde sistemin uygun bir temizleyiciyle yıkanması önerilir; bu aşamada Kluthe'nin su bazlı endüstriyel temizleyicileri hakkında bilgi verebiliriz.
Hakuform ve Hakufluid Soğutma Sıvıları
Kluthe'nin Hakuform ve Hakufluid ailesi, su ile karışabilen emülsiyon, yarı sentetik ve sentetik soğutma sıvılarını ve suya karışmayan saf kesme yağlarını kapsar. Ürünler kesme, taşlama ve şekillendirme uygulamaları için geliştirilmiştir. Bu yelpaze sayesinde farklı tezgah ve malzeme gruplarına sahip işletmeler ihtiyaçlarını tek tedarikçiden karşılayabilir.
Tedarik ettiğimiz Kluthe ürünleri DIN EN ISO 9001:2015, DIN EN ISO 14001:2015 ve IATF 16949:2016 sertifikalarına sahip üretimden gelir. Otomotiv tedarik zincirinde çalışan işletmeler için bu sertifikalar, tedarikçi denetimlerinde önemli bir dayanak oluşturur.
Konya'da Soğutma Sıvısı Tedariki
MAG Kimya, 2019'dan bu yana Konya Karatay'daki Atiker 1. Sanayi Sitesi'nden hizmet verir. Kökeni 1924'e uzanan Duraner ailesinin Kluthe ile kurduğu uzun soluklu iş birliğinin devamı olarak bugün 13 ilde işletmelere ulaşıyoruz. Konya'nın makine, otomotiv yan sanayi ve tarım makineleri üreticilerinin günlük ihtiyaçlarını yakından tanıyoruz.
Tezgah parkınıza, işlediğiniz malzemelere ve mevcut sorunlarınıza uygun soğutma sıvısını belirlemek, numune talep etmek veya fiyat teklifi almak için iletişim sayfamızdan bize yazabilir ya da +90 332 503 02 00 numarasından ekibimize ulaşabilirsiniz.
